Pennhere

Penn-hêrez Keroulaz

Ton
costumes 16ičme siecle

1.Ar benn-hêrez a Geroulaz
He-devoa eun diduel vraz
En eur c'hoari diouzh an dizez
Gant bugale an aotrounez.

2.Evid ar bloaz n'he-deus ket graet
Rag he danvez n'aotre ket;
Emzivadez eo a-berzh tad:
Grad-vad he c'herent a vez mad.

3.Va oll gerent a-du va zad
N'o-deus biskoazh karet va mad,
Nemed c'hoantet va maro,
Da gavoud war-lerc'h va madoù!"

II

4.Ar bennherez a Geroulas
He deus hiriv plijadur vras
O tougen ur sae satin gwenn
Ha bokedoł aour war he fenn

5.Ned eo ket botoł lasenet
Boas ar bennherez da gaouet
Boteier seiz ha loeroł glas
Boas ur bennherez Keroulas"

6.Evel-se a gomzed er sal
Pa zeue 'r bennherez er bal
Rak markiz Melz oa erruet
Gant he vamm hag heul bras-meurbet

7."Me garje bezań koulmig c'hlas
War an doenn a Geroulas
Evit klevet ar gomplidi
Etre he vamm ha va hini

8.Me a gren gant pezh a welan
N'eo ket hep sońj int deut amań
Eus a Gernev, pa zo en ti
Ur bennherez da zimeziń

9.Gant he vad hag he anv brudet
Ar markiz-se din na blij ket
Hogen Kerdomas pellik zo
A garan, a garin atav"

10.Nec'het oa ivez Kerdomas
Gant an dud deut da Geroulas
Karout eure ar bennherez
Hag a lavare alies :

11."Me garje bezań eostig-noz
Er jardin war ur bodig roz
Pa zeufe da zastum bleunioł
Ni 'n em welfe eno hon-daou

12.Ma garje bezań krakhouad
War al lenn a walc'h he dilhad
Evit glebiań va daoulagad
Gant an dour a c'hleb he daoudroad"

III

13.Na Salaun a zegouezas
Da sadorn-noz e Keroulas
War e varc'hig du d'ar maner
'Vel ma oa boazet da ober

14.War an nor borzh pa 'n eus skoet
Ar bennherez 'n eus digoret
Ar bennherez, o tont er-meaz
O reiń un tamm boued d'ur paour keazh
15."Pennherezig, din leveret,
Peleac'h eo ho tudjentiled ?
- Aet int da gas ar chas d'an dour
Salaun, kae prim d'o sikour

16.- Ned eo ket evit dourań chas
Ez on deuet da Geroulas
Nemet evit ober al lez
Ra viot furoc'h, pennherez"

IV
17.Ar bennherez a lavare
D'he mamm itron, en dervezh-se :
"Abaoe 'mań ar markiz amań
Va c'halon zo deut da rannań

18.Va mamm itron, ha me ho ped,
D'ar markiz Melz n'em roit ket
Va roit kent da Berrarrun
Pe, mar kirit, da Salaun

19.Va roit kent da Gerdomas,
Hennezh en deus ar muiań gras
E ti-mań e teu alies
Hag e lezit din ober lez

20.- Kerdomas, din-me leveret,
Da Gastelgall ha c'hwi zo bet ?
- Da Gastelgall ez on-me bet
Mad, m'hen toue, n'em eus gwelet

21.Mad, m'hen toue, n'em eus gwelet
Nemet ur gozh sal mogedet
Ha prenestroł hanter torret
Ha dorojoł bras keflusket

22.Nemet ur gozh sal mogedet
Ennań ur c'hwregig kozh louet
O trailhań foenn d'he c'haboned
Mar defe kerc'h na refe ket

23.- Gaou a livirit, Kerdomas,
Ar markiz zo pinvidik-bras
E zorojoł zo arc'hant gwenn
E brenestroł zo aour melen

24.Hounnezh a vezo enoret
A vezo gantań goulennet
- N'em bezo, mamm, enor ebet
Nag ivez n'e c'houlennan ket

25.- Va merc'h, ankounit an holl-se
Tra kent ho mad ne zalc'han-me
Roet ar gerioł, an dra zo graet
D'ar markiz viot dimezet"

26.Itron Keroulas a gomze
Ouzh ar bennherez evel-se
Dre m'he doa erez er galon
Ha oa Kerdomas he mignon

27."Ur walenn aour hag ur sined
Gant Kerdomas oant din roet
O c'hemeris en ur ganań
Me o azroy en ur ouelań

28.Dal, Kerdomas, da walenn aour,
Da sined, da garkanioł aour,
N'on ket lezet d'az kemeret
Miret da zraoł ne dlean ket"
V
29.Kriz vije 'r galon na ouelje
E Keroulas neb a vije
O welet ar bennherez keazh
O poket d'an nor pa'z ea meaz

30."Kenavo, ti bras Keroulas,
Biken ennoc'h na rin ur paz
Kenavo, ma amezeien,
Kenavo bremań, da viken"

31.Peorien ar barrez a ouele
Ar bennherez o frealze :
"Tavit, peorien, na ouelet ket,
Da Gastelgall deut d'am gwelet

32.Me a roy aluzenn bemdez
Teir gwech sizhun, dre garantez,
Triwec'h palevarzh a winizh
A gerc'h ivez kerkoulz hag heiz"

33.Ar markiz Melz a lavare
D'e c'hwreg nevez pa he c'hleve :
"'Vit kement-all na refot ket
Rak va madoł na badfent ket

34.- Va aotrou, hep kaout ho re,
Me roio aluzenn bemdez
Evit dastumiń pedennoł
Goude hor marv, d'hon eneoł"

VI
35.Ar bennherez a lavare
E Kastelgall, daou viz goude :
"Ne gavfen ket ur c'hannader
Da zougen d'am mamm ul lizher ?"

36.Ur pajig yaouank a gomzas
Ouzh an itron pa he c'hlevas :
"Skrivit lizherioł, pa gerfet,
Kannaderien a vo kavet"

37.Koulskoude ul lizher skrivas
Ha d'ar paj e-berr e roas
Gant gourc'hemenn evit e gas
Raktal d'he mamm da Geroulas

38.Pa erruas al lizher ganti
A oa er sal oc'h ebatiń
Gant lod tudjentil eus ar vro
Ha Kerdomas a oa eno

39.P'he doa-hi al lizher lennet
Da Gerdomas 'deus lavaret :
"Likit dipra kezeg raktal
Ma'z aimp fenoz da Gastelgall"

40.Itron Keroulas c'houlenne
E Kastelgall pa errue :
"Netra nevez zo en ti-mań
P'eo stegnet ar perzhier giz-mań ?

41.- Ar bennherez oa deut amań
A zo marv en nozvezh-mań
- Ma eo marv ar benneherez
Me a zo he gwir lazherez !

42.Meur wech he doa din lavaret :
D'ar markiz Melz n'em roit ket
Va roit kent da Gerdomas
Hennezh en deus ar muiań gras"

43.Kerdomas ha 'r vamm dizeürus
Skoet gant un taol ken truezus
Zo en em ouestlet da Zoue
Er c'hlaostr du, evit o buhez


Variantes tirées du premier carnet de collecte de La Villemarqué


P. 265

L'héritičre de Keroulas


(1) Ar benn-herezh a Geroulaz
He-deus un diduemant bras
C'hoari an diz war ar pave
Gant bugale 'n aotroł nevez.

(5) Ned eo ket koefoł lasenet
Sońj d'ar benn-herez da gaoued,
Boteier-ler ha loeroł glaz
Sońj 'deus penn-herez Keroulas.

(15) - Penn-herezig, din lavarit,
Pelec'h ket eo ho tudjentiled?
- Aet int da gas ar chas d'an dour.
Salaün, kerzhit d'o sikour!

(16) - Ned eo evit dour ar chas
Emaon-me deuet da Geroulas,
Nemed evit ober ho lez,
Ma vefec'h furroc'h, penn-herez.
(20)- Larit-hu din-me, Kerthomaz,
Ha c'hwi zo bet da Geroulaz?
- Da Geroulaz ez-on me bet,
Netra a feson 'm-eus gwelet,

(21) Netra a feson 'm-eus gwelet,
Med ur goz grwegig vogedet
(22.2) O trailhań foen d'he c'haboned.
Ma defe kerc'h ne refe ket.

(23)- Ur gaou larez din, Kerthomaz,
Rag e Keroulas zo traoł all.
E Keroulaz a zo ur zal
Zo alaouret beteg an douar.

(a) - Bennoz Doue, aour zo en he zi!
Arc'hant deus vit o alaouriń.
Gant ... Markiz Melz a zeuyo er vro,
Me oar awalc'h me goulenno.


(24) - Honnezh a vo din enoret
Vo gant ar markiz goulennet.
- Non paz, ma mamm, enor ebed,
Ha pa n'hen goulennan-me ket.

(29) Kriz ar galon, na ouelje
Barzh maner Melz neb a vije
Gweld ar benn-herez desedet
(41.2) An nozvezh ma oa he eured.

P. 66 (noté au crayon)

Keroulas


(26.1) 'N itron Keroulas evelse
Gant ar benn-herez a gaose,
(b) Dre 'gare Kerthomaz ivez,
Kerthomaz, gant gwir garantez.


(26.3) Dre ma oa biskoul 'n he c'halon
Ha Kerthomaz oa he vignon.
Galleg Saozneg