Janed ar Mareg

Complainte de Jeannette Le Marec

Chant à rapprocher de "Geneviève de Rustéfan" du "Barzhaz Breizh"

Texte et musique recueillis par Alfred Bourgeois dans la 2ème moitié du XIXème siècle

Publié dans "Kanaouennoù Pobl", à Paris, en 1959



Mélodie

Arrangement Christian Souchon (c) 2012
Source: le site de M.Quentel, "Son ha ton" (voir "Liens")
VERSION "KANAOUENNOU POBL"

I
Beleg ar Bihan a lavare
Ti ar Mareg kozh pa 'n antreie

"Me a zo deut d'ho kavet amañ
D'ho pediñ dont d' am ofer'n gentañ

Ho pediñ a ran holl da zonet
Nemet amañ ho merc'h brav Janed

Nemed amañ ho merc'h brav Janed
Hounnezh a laran deoc'h ne deuy ket

Hounnezh a laran deoc'h ne deuy ket
Trubuilhañ a rafe ma spered

Rafe ma spered de drubuilhañ
O lavaret ma ofer'n gentañ

- Bet droug ha mad gant neb a garo
D'hoc'h ofer'n gentañ me a yelo

D'hoc'h ofer'n gentañ me a yelo
Ha mar be profoù, me a brofo.

Me brofo er plad ar pezh ur skoed
Ar walenn aour ho po din roet

Ha pob ar skoed all ma c'hoarezed
N'eo ket ni a vo 'maez er banket"

II
Janed ar Mareg a c'houlenne
En bered Godrinn pa 'n arrue

"Gwragez ha merc'hed din ho leret
An ofer'n-bred zo echuet ?

- N'eo nag echuet nag komanset
N'eo ket ar beleg 'vit he laret

N'eo ket ar beleg 'vit he c'hanañ
Gant keuz d'ar gaerañ plac'h zo er vro-mañ

Gant keuz d'ar gaerañ plac'h zo er vro-mañ
Janed ar Mareg, c'hwi a gredan"

Janed ar Mareg p'he deus klevet
Prest d'an iliz hi a zo redet

Prest d'an iliz hi a zo redet
Ouzh ar balistroù eo daoulinet

'Vit pa droie ha pa zistroie
Neuze welje ar beleg nevez

Beleg ar Bihan a lavare
Da zacrist Godrinn en ofer'n-se

"Kaset Janed er-maez an iliz
Ma c'hellin echuiñ me sacrifiz

Ha leret de'hi mont de di ma zad
Eno zo ur banked aozet mat

Eno zo darevet ur banket
Ken kaer hag ur banked a eured

Ken her hag ur banked a eured
Hag er gentañ emañ hi pedet"

Na sacrist Godrinn a lavare
Da Janed ar Mareg 'n ofer'n-se

"Deut Janed er-maez eus an iliz
Echu ar beleg e sacrifiz

Deut ganin bremañ de di he zad
Eno zo ur banked aozet mat

Eno zo ur banked darevet
Ken kaer hag ur banked a eured

Ken kaer hag ur banked a eured
C'hwi er gentañ a zo bet pedet"

III
Janed ar Mareg a lavare
Ti ar Bihan kozh pa 'n antreie

"Demat hag yec'hed holl en ti-mañ
N'eo ket me ar c'houarnerez amañ

N'eo ket me amañ ar c'houarnerez
Lec'h ma dlefoan be'añ ar vestrez

- Gouarnerez amañ ne vefet ket
En uhelañ an daol vefet lakaet

En uhelañ an daol vefet lakaet
Hag e-kichennig ma mab beleg"

Beleg ar Bihan a lavare
D'ar c'hentañ bannac'h a ziskarge

"Me ev d'hoc'h yec'hed, plac'h diaviz
O soñjal re n'un den a iliz"

Beleg er Bihan a lavare
D'an eilet bannac'h a ziskarge

"D'hoc'h yec'hed plac'h a volontez vat
N'oun ket penaos c'hell ho kalon pad"

D'an dried bannac'h n'eus diskarget
Janed ar Mareg a zo semplet

IV
Janed ar Mareg a lavare
D'he c'hompagnunez pa devale

"Seizh servijer kloareg am eus bet
Beleg ar Bihan eo an eizhvet

Beleg er Bihan an diwe'añ
Lakaat 'ray ma c'halon da rannañ"

Beleg ar Bihan a c'houlenne
Ouzh sacrist Godrinn un deiz a oe

"Na sacrist Godrinn din o laret
Piv a zo 'r be nevez douaret

- Piv a zo 'r be nevez douaret
Nemet ho touz Janed ar Mareg"

Beleg er Bihan pa 'n eus klevet
War ar bez en deveus daoulinet

War ar bez en deveus daoulinet
Da c'houl digant Doue hi vennet

Da c'houl hi vennat digant Doue
Da ve'añ klañv war-benn tri deiz

War-benn tri deiz da ve'añ marvet
Hag e gañv be'añ ar bevaret

V
Bet en deus evel en deus goulet
War-benn en tri deiz ez eo marvet

War-benn en tri deiz ez eo marvet
Hag e gañv a oe ar bevaret

Na sacrist Godrinn a lavare
D'an dud oa o heul ar c'hañv bras-se

"Lakaomp an'he er memes bez
Pa n'int ket bet er memes gwele

Pa n'int ket bet er memes gwele
Ho daou vo unanet gant Doue"
TRADUCTION FRANCAISE

I
Le Bihan, le séminariste,
Au vieux Le Marec rend visite:

"Je vous adresse une prière:
Venez à ma messe première.

A venir tous je vous convie,
Sauf votre Jeannette jolie.

Sauf votre jolie fille Jeanne
Dont la vue troublerait mon âme.

Je ne voudrais pas qu'elle vienne:
J'en éprouverais trop de gêne.

Il faut à tout prix que je puisse
Célébrer mon premier office.

- Qu'importe ce que les gens disent,
Moi, je veux me rendre à l'église,

Ouïr la messe et mettre, j'y veille,
Mon obole dans la corbeille:

Une pistole et, quoi qu'il vaille,
Votre anneau d'or de fiançailles.

Et mes sœurs un écu chacune;
Qu'au banquet n'en manque pas une!"

II
A Goudelin c'est la dernière
A pénétrer au cimetière.

"Filles et femmes, dites vite:
Est-ce que la grand-messe est dite?

- Non, ni dite ni commencée
Personne ne l'a célébrée.

Le prêtre n'en fut point capable
Car il pleure la plus aimable

Du canton. La faute, sans l'ombre
D'un doute, Jeanne, vous incombe!"

Jeanne, sans attendre la suite,
Dans l'église se précipite.

Et s'agenouille à la barrière
D'autel. Elle semble en prière.

Les tours et détours elle épie
Du prêtre ingrat qui la renie.

Le prêtre Le Bihan s'adresse
Au sacristain pendant la messe:

"Chassez-la! Qu'elle soit sortie
Quand je consacrerai l'hostie.

Dites-lui d'aller chez mon père,
Où pour le banquet l'on s'affaire.

A le rendre chacun s'efforce
Aussi beau qu'un banquet de noces

Et je désire que Jeannette
Soit la reine de cette fête."

Le sacristain alors chuchote
A celle qui fait la dévote.

"Venez, Jeanne, que l'on finisse
De célébrer le sacrifice.

Venez avec moi chez son père
Où l'on va faire bonne chère.

Là vous pourrez faire ripaille
Bien mieux que pour des épousailles.

Et à ce banquet qui s'apprête
Vous serez reine de la fête."

III
En dépit de son vague-à-l'âme
Elle s'y rend et elle clame:

"Je vois qu'on ne m'attendait guère.
Je ne suis pas la cuisinière,

Pas plus que je ne suis la bonne:
Je devais être la patronne.

- La cuisinière? Non, que diable!
C'est vous qui présidez la table!

C'est tout au bout qu'on va vous mettre,
A côté de mon fils, le prêtre."

Dom Le Bihan levant son verre
Pour un premier toste, profère:

"A toi, qui commis la sottise
D'aimer trop un homme d'église!"

Et l'Abbé Le Bihan, ensuite,
Portant un second toste, insiste:

"A toi! Je ne sais, entêtée,
Comment tu n'es point ébranlée!

Puis un troisième toste infâme.
C'en est trop: Jeannette se pâme.

IV
Notre Jeanne clame sa peine
A sa servante qui l'emmène:

"Sept clercs qui m'ont dit: 'Je vous aime',
Dom Le Bihan fut le huitième.

Le dernier a ravi mon âme.
Il brisera mon cœur de femme."

Ce jour-là, Le Bihan, le prêtre,
Voyant le sacristain paraître:

Disait "Cette tombe nouvelle,
Sacristain, pour qui donc est-elle?

- Celle qui vient d'être enterrée,
C'est Jeanne votre bien-aimée."

A peine la phrase fut dite,
Qu'à la tombe il se précipite,

Qu'il s'agenouille sur la tombe
Que de ses larmes il inonde.

Qu'auprès de Dieu Jeanne intercède,
Pour que dans trois jours il décède!

Que dans trois jours la mort l'emporte,
Son deuil le quatrième on porte!

V
Sa prière fut exaucée,
Son âme en trois jours exhalée.

Au bout de trois jours il rend l'âme.
Le quatrième nous pleurâmes.

Le sacristain au cimetière
Dit à ceux qui suivaient la bière

"Qu'on les mette en la même tombe!
Leur lit nuptial dans l'autre monde.

Dans celui-ci, c'eût été vice.
Dans l'autre, que Dieu les unisse!"

Traduction: Christian Souchon (c) 2012
ENGLISH TRANSLATION

I
New priest Le Bihan was heard to say
At the old Le Marec's house one day:

"If I have come here, it is to ask:
Would you care to attend my first mass.

You all in this house are invited
Your pretty daughter Joan, excepted.

All except Joan, my former lover.
I do not want her to come over.

She may not come, for over my soul
I fear lest I would lose my control.

She would cause my spirit to wander,
While on my first mass I must ponder.

- Whoever wants to may take offence!
To your first mass I'll give attendance.

To attend your first service I mean,
And give such offering as I deem.

A gold coin I'll lay in the paten;
And a ring by you I was given.

My sisters will give each a gold coin:
To be allowed the banquet to join!"

II
Joan Le Marec, when going churchward,
Found women gath'ring in the churchyard:

"Women and lasses, would you tell me:
Is the high mass over already?

- No, it's not over. It's not started:
To sing the priest felt too disheartened.

And he was prevented from praying:
He grieved about a girl most charming,

- The most charming girl around here, too -
Joan Le Marec, I guess, about you!"

Joan Le Marec, on hearing as much,
Immediately has hurried to church.

She cut her way through the flock who prayed
And knelt at the altar balustrade

The priest was moving to and fro, still
She was glad at him to look her fill.

Vicar Le Bihan, the priest new-made
To the sexton during the mass said

"Take Jenny away from the church, please
To consecrate I don't feel at ease.

See her to my father's! She's steady.
They're busy getting the feast ready,

In honour of my ordination,
Like wedding, it's a big occasion.

A big occasion like a wedding
The first place to her lot is falling."

The sexton whispered now in her ear
In a low voice, nobody could hear:

"D'you mind to leave this church, fair Jenny?
Consecration is now, if any.

T'his father's house would you follow me?
Where after mass a banquet will be.

A banquet there they are preparing,
As wonderful as for a wedding.

A banquet as if you were his bride,
At which your part will be to preside."

III
Jenny Le Marec was heard to say
At Old Le Bihan's house the same day:

"Good day, good health to all in this house!
I'm not coming here anger to rouse.

I am not a delayed cook or maid,
Who could have been here housewife instead

- A kitchen maid? Not in this manor!
You shall sit at the seat of honour!

At the seat of honour, you shall sit:
Next to my son, the new priest, to wit."

The new priest Le Bihan he has said
When to propose a toast he was made:

"Here's your health, girl, whose obstinacy
Was to a priest to take a fancy!"

Vicar Le Bihan by way of boast
He has raised his glass for a new toast:

"I must praise your equanimity
I wonder how you bear it, frankly!"

His third toast was still more cruel, and soon
Jenny Le Marec fell in a swoon.

IV
Jenny was quite distressed and she said,
As she was going home, to her maid

"Seven lovers, and clerks all seven.
Priest Le Bihan was the eighth of them.

The eighth of them, also the last one
My heart will break, and I am undone."

The priest Le Bihan asked a question
At Goudelin to the old sexton.

"Sexton of Goudelin you must know:
Say, who lies in the new grave below?

- Bad news, O, bad news that I must break:
It's your beloved Jenny Le Marec."

To the priest Le Bihan, a torture!
He rushed and knelt on the sepulture.

Kneeling, he prayed she might intercede
With God on behalf of him, indeed.

God grant him through her intercession
For the next three days an affection.

For the next three days a malady
On the fourth th' end of his agony!

V
Everything happened as he had prayed:
By the end of three days he was dead

He was dead by the end of three days
On the fourth the trestles they did raise.

What does say the sexton of Goud'lin
To the folks that have flocked around him?

"Let's them both in the same grave be laid
Since they could not sleep in the same bed.

Almighty God, grant us our demand:
May they be united by Your hand!"

Translated by Christian Souchon (c) 2012


Retour à "Geneviève de Rustéfan"

Taolenn